آيا روزه داري باعث كم شدن وزن مي شود؟
خيلي از افراد روزه مي گيرند تا لاغر شوند. روزه داري در يك صورت مي تواند باعث كم شدن وزن شود.
قبل از آغاز اين بحث ذكر يك نكته را ضروري مي دانم و آن اينكه روزه مانند نماز يك دستور ديني است. دستورات ديني بيشتر جنبه ايماني دارد تا جنبه فيزيكي. يعني اينكه شما بجاي اينكه براي سلامت بدن خود روزه بگيريد در درجه اول براي نزديكي به خدا و به قصد قربت به اين عمل مي پردازيد و اگر فوايد بهداشتي در آن باشد آن ديگر توفيق اجباري است. يعني دوستان قصد قربت را در هنگام نيت فراموش نكنند وگرنه بجاي روزه بهتر است رژيم بگيرند چرا كه در ادامه به اين نكته مي رسيم كه براي كاهش وزن شرايطي لازم است كه صرف روزه داري منجر به آن نمي شود.
بدن هر كس در طول روز به ميزان خاصي انرژي براي فعاليتهاي روزمره نياز دارد كه به آن سطح متابوليك پايه يا در حال استراحت مي گويند. ميزان انرژي مورد نياز براي يك فرد 170 سانتيمتري به وزن 72 كيلوگرم براي انجام فعاليتهاي روزمره حداكثر 3000 كيلو كالري است. برا اينكه درك صحيحي از اين انرژي داشته باشيد بايد بگويم اين مقدار انرژي را با خوردن يك همبرگر متوسط به همراه سيب زميني سرخ كرده و يك ليوان نوشابه تامين كرده ايد! يك ورزشكار درشت جثه (براي مثال آقاي عليرضا حيدري) به ميزان 10000 كيلو كالري انرژي براي انجام تمرينات و مسابقات ورزشي نياز دارد.
اما همانطور كه متوجه شديد ميزان غذاي مصرفي ما در طول روز هميشه خيلي بيشتر از نياز ماست با اين حال حتي افراد چاق هم از يك حد مشخصي چاقتر نمي شوند. از طرفي حتما ديده ايد افراد لاغري را كه با وجود پرخوري چاق نمي شوند. براي اين امر علل متفاوتي ذكر شده كه مهمترين آنها وجود مركز كنترل وزن در ناحيه هيپوتالاموس مغز است.( اين با هيپوفيز فرق دارد ها !) به اين نحو كه اين مركز يك سطح مشخص براي متابوليسم و وزن دارد كه اجازه نمي دهد وزن فرد از آن حد مشخص بيشتر شود. اين مركز اين كار را با افزايش سطح سوخت و ساز پايه انجام مي دهد. اگر دقت كرده باشيد افرادي كه بسيار لاغر ولي پرخور هستند پس از صرف غذا دماي بدنشان به ميزان قابل توجهي افزايش مي يابد و به اصطلاح داغ مي شوند.
از طرفي همين مركز زماني كه فرد اقدام به روزه داري و يا رژيم هاي سنگين مي كند با پايين آوردن سطح متابوليك پايه باعث مي شود فرد ميزان كمتري انرژي مصرف كند. به عبارتي نياز بدن روزه دار به انرژي براي فعاليتهاي روزمره تا 2000 كيلوكالري پايين مي آيد. بي حالي و كرختي در زمان روزه داري شايد به همين دليل باشد.
حال آن دسته از دوستاني كه قصد دارند با روزه داري وزن خود را پايين بياورند بايد دقت كنند كه نياز آنها به انرژي در روز چيزي در حدود 2000 كيلو كالري است. پس دقت كنند ايشان با دو روش مي توانند وزن خود را كم كنند. اول اينكه در افطار و سحري چيزي كمتر از 2000 كيلو كالري انرژي دريافت كنند. دوم اينكه در طول روز اگر مثلا ۳۰۰۰ کیلو کالری انرژی دریافت می کنند حد اقل۱۰۰۰تا ۱۵۰۰ كيلو كالري انرژي با فعالیت ورزشی بسوزانند. راه دوم در زمان روزه داري توصيه نمي شود چرا كه در هنگام فعاليت دفع آب افزايش پيدا كرده و بخصوص در هواي گرم تابستان كه در سالهاي آينده بيشتر اثر خود را نشان خواهد داد موجب حالتي در فرد مي گردد كه به دهايدريشن يا از دست رفتن شديد آب بدن موسوم بوده و بسيار خطرناك است. به عبارتي امروزه در فيزيولوژي ورزش توصيه مي شود ورزشكاران در هنگام فعاليت ورزشي هر 20 دقيقه براي نوشيدن آب فعاليت را متوقف كنند.
پس اگر هدف كاهش وزن داريد بجاي مصرف مواد قندي و چربي به ميزان زياد به خوردن سبزيجات و مواد گياهي بدون چربي و قند بپردازيد. دقت كنيد كه خرما و ساير ميوه هاي مملو از قند به سادگي انرژي شما را جبران مي كنند و درنتيجه زياده روي در مصرف آنها مي تواند منجر به چاقي شود. همانطور كه گفته شد مصرف نشاسته به خصوص نان و سيب زميني بر ساير مواد ارجحيت دارد چرا كه اين مواد بجاي ذخيره شدن به صورت چربي به صورت گليكوژن در كبد ذخيره مي شود كه براي فعاليتهاي روزمره ضروري است. هر چند زياده روي در اين مواد هم منجر به چاقي مي شود.
در پايان نوشيدن آب فراوان در ساعات بعد از افطار تا وقت خواب توصيه مي شود. آب فراوان يعني در حدود 2 ليتر.
حقير شخصا روزه داري را براي كاهش وزن توصيه نمي كنم و يافته هاي باليني نشان داده افرادي كه با روزه داري يا با رژيم سنگين وزن خود را كاهش مي دهند بعد از پايان دوره رژيم يا ماه رمضان به سرعت به وزن سابق باز مي گردند. براي كاهش وزن بايد يك رژيم غذايي متناسب شامل تمام مواد غذايي و فعاليت بدني مناسب و كافي داشت.








